E>

Arabako administrazioa foru-sisteman oinarrituta dago.

Foruak XIV. mendearen lehen erdialdetik dirauten eskubide historikoak dira. Garai hartan, Araba Gaztelako erresumaren menpe geratu zen koroarekin itun bat egin ondoren.

Horren ordainetan, Arabako biztanle eta lurrek hainbat salbuespen izan zituzten koroaren zergetan eta armen zerbitzuan (lurralde propioaren defentsaren kasuan izan ezik). Erresumako gobernuak hainbat lekapen eta atribuzio aitortu zizkien Arabako gobernu-erakundeei -Kofradiei, Batzar Nagusi eta Partikularrei, Ermandadeei, Koadrilei eta Kontzejuei hain zuzen ere-.

Foruek garapen sozial eta ekonomikoarekin bat zetorren eboluzioa izan zuten XIX. mendera arte, joera zentralizatzaileak Europan zehar zabaldu ziren arte alegia. Horrela, foru-erregimenaren transformazioa hasi zen eta, praktikan, kontzertu ekonomikoen sistemara mugatuta geratu zen.

Euskal Autonomia Erkidegoan autonomia politikoa ezartzeari esker, foru-erakundeen berezko aginpideak berreskuratzen ari dira Gernikako Autonomia Estatutuaren bitartez. Bestalde, Lurralde Historikoen Legeak biltzen ditu Euskal Autonomia Erkidegoaren barne-egituraketa eta foru-kudeaketari lotutako esparruak.

Arabako lurraldea Eusko Legebiltzarrean ordezkatuta dago Gipuzkoak eta Bizkaiak duten partaidetza berberarekin, 25 ordezkarirekin hain zuzen ere. Legebiltzarrak Euskal Autonomia Erkidegoko jarduketa orokorrei lotutako legeak ematen ditu, hori guztia lurralde bakoitzaren erakundeek -Foru Aldundiek eta Batzar Nagusiek- duten autonomiarekiko errespetuaren barruan.