Errenta eta Ondarea 2007

PFEZen aitorpenak ondoko sistema hauen bidez aurkez daitezke:

A - Rentafácil:

• 1. Arabako Foru Aldundiak aldez aurretik hautatutako zenbait zergaduni bidaltzen dizkien autoaitorpen proposamenak dira. Hauek autoaitorpen-likidazioaren balio juridikoa dute zergadunak proposamenarekin ados dagoela adierazten duen unean. Ados dagoela adierazi eta gero, apirilaren 24tik aurrera itzulketa egingo da edo kuota helbideratuko da, kasuan kasukoa.
• 2. Zergadunak, horretarako ezarritako epean, Arabako Foru Aldundiak bidalitako proposamenarekin ados dagoela adierazten ez badu, administrazio jarduketa ez egintzat joko da eta zergadunak Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren aitorpena aurkeztu beharko du, horretara beharturik badago.

B - Rent@raba:

• 1. Rent@raba Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren subjektu pasiboei aitorpenak egiteko eskaintzen zaien zerbitzua da; modalitate honetaz baliatzeko baldintza batzuk bete behar dira. Zerbitzu hau Arabako Foru Aldundiaren Ogasun bulegoetan eta horretarako baimena duten erakunde laguntzaileetan ematen da.
  
  Zerbitzu hau emateko Arabako Foru Aldundiaren baimena duten gestoriek eta aholkularitzek aurkez ditzakete sistema honen bidez zergadunen aitorpenak.
  
  
• 2. Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren subjektu pasibo guztiek erabil dezakete aitorpen modalitate hau, ondorengo kasuetakoren batean daudenek izan ezik:

• a. Jarduera ekonomiko batean aritzen direnek, baldin eta etekin garbiaren zenbatespen objektiboko metodoaren zeinu, indize edo moduluez besteko modalitateak erabiltzen badituzte.
• b. 2007ko ekitaldian ohiko etxebizitza eskualdatu dutenek.
• c. 2007ko ekitaldian balore higikorren edo higiezinen salmentako hiru eragiketa baino gehiago egin dituztenek.

C - Rentared:

Aitorpen hauek zergadunek egiten dituzte Arabako Foru Aldundiak gertatutako Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren laguntza programa informatikoa erabiliz eta Internetetik bidaltzen dituzte “diputataciondigital” atariaren bitartez, euren etxetik zein KZgune batetik.

D - Auto-renta:

• 1. Aitorpen modalitate hau Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren aitorpena aurkeztera behartuta egonik aurreko letretan ezarritako sistema erabiltzen ez duten zergadunei aplikatzen zaie.
• 2. Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren aitorpenak bi modutara aurkez daitezke auto-renta sistemaren bidez:

• - Programa aitorpenak.
• - Paperezko aitorpenak.

• 3. Programa aitorpenak, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergarako Arabako Foru Aldundiak gertatutako Laguntza Programa Informatikoa erabiliz zergadunek egiten dituzten aitorpenak dira.
  
  Prozedura honetaz baliatuz egiten diren aitorpenak inprimatzen diren paperean aurkeztu behar dira. Inprimatzen diren dokumentuek inprimaki ofizialaren balio bera daukate.
  
  
• 4. Paperezko aitorpenak horretarako onartutako inprimaki ereduak erabiliz egindako aitorpenak dira.

Epealdiak honako hauek dira, PFEZen 2007ko aitorpena aurkezteko zein modalitate hautatzen den:

1 - Rentafácil:

• Zergadunei bidalitako aitorpen proposamenen aldaketak 2008ko apirilaren 10etik maiatzaren 9era arte egin daitezke.
• Zergadunei bidaltzen zaizkien aitorpen proposamenak 2008ko apirilaren 10etik maiatzaren 20ra arte berrets daitezke.

2 - Rent@raba:

• Hasiera eguna: 2008ko maiatzaren 5a.
• Bukaera eguna:
• a) Rent@raba zerbitzua: 2008ko ekainaren 19a.
• b) Arabako Foru Aldundiaren aurrean kreditatutako gestoria edo aholkularitzen bidez, eta beraiek Internetetik helarazita: 2008ko ekainaren 19a.

3 - Rentared:

• Hasiera eguna: 2008ko apirilaren 10a.
• Bukaera eguna:

• a. Positiboak: 2008ko ekainaren 19a.
• b. b) Nuluak eta itzultzekoak: 2008ko ekainaren 25a.

4 - Autorenta:

Hau da, inprimaki ofizialean edo laguntza programak inprimatuz egindakoak.

• Hasiera eguna: 2008ko maiatzaren 5a.
• Bukaera eguna: 2008ko ekainaren 25a.

Aitorpena www.alava.net orrialdean eskura daitekeen laguntza programa informatikoarekin egin ondoren orrialde bereko “diputaciondigital” zerbitzuaz baliatuz bidali behar da.

“Diputacióndigital” zerbitzuaz baliatzeko, sarbide gakoak eskatu behar dira Zergadunekiko Harremanetarako Zerbitzuan.

Arabako Foru Aldundiaren Ogasuneko bulegoetan (hitzordua eskatu behar da 901 504 030 telefonora deitura -Vitoria-Gasteizerako, Llodiorako zein Guardiarako- edo www.alava.net) web orriaren bitartez).

• Gasteiz: Samaniego, 14
• Llodio: Herriko plaza, z/g
• Guardia: San Juan plaza, 1

Erakunde laguntzaile hauetan: Vital Kutxa, Euskadiko Kutxa, Santander Central Hispano, Banco de Vasconia, Bilbao Bizkaia Kutxa, Banco Bilbao Vizcaya Argentaria, Ipar Kutxa-Baserritarren Kutxa, Banesto, Caja de Ahorros y Pensiones de Barcelona (La Caixa), Bankoa, Banco Popular Español, Caja Madrid, Gipuzkoa eta Donostiako Aurrezki Kutxa (Kutxa), Caja de Ahorros Municipal de Burgos, Caja de Ahorros de La Rioja, Caja Rural de Navarra, Ibercaja eta Caja Círculo Católico de Burgos.

Behar bezala kreditatuta dauden aholkularitza eta gestorietan ere egin daiteke aitorpena.

Lanbide arteko Gutxienezko Soldata 7.988,40 eurokoa izan da 2007ko ekitaldian.

Ekitaldi honetan ez daude aitorpena aurkeztera behartuta errentak iturri hauetatik soilik lortu dituzten zergadunak:

a.- Urteko 9.000,00 eurotik gorako lanaren etekin gordinak, 20.000,00 euroko mugara arte, banaka egindako aitorpenetan. Batera egindako aitorpenetan, muga hori horrelako etekinak dituen zergadun bakoitzari ezarriko zaio, salbuespen hauekin, besteak beste:

• Ordaintzaile bat baino gehiago egotea, edo lan kontratu bat baino gehiago, lan legepekoa zein administratiboa, edo lehendik indarrean zegoena luzatzea.
• Ezkontideak edo Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikoteko kideak konpentsazio pentsioa ematea, edo epailearen erabakiz gurasoek ordaindutakoak ez diren mantenurako urteroko kopuruak jasotzea.
• Atxikipenak edo konturako sarrerak Euskal Herriko Autonomia Erkidegoko foru aldundi batean sartu ez badira, edo foru erakundeek onartutakoaz bestelako arautegi bati jarraituz kalkulatu badira.
  Aurreko hiru kasu hauetan zergadunak hautatu egin dezake: aitorpena Zergari buruzko xedapen orokorren arabera egin edo lanaren etekinak soilik kontuan hartuta, eragiketa hauek eginez:
  • Lanaren etekinen gaineko atxikipenen taula urtean sortutako lan etekinen baturari aplikatzen zaio, salbuetsita dauden etekinak kontuan hartu gabe.
  • Aurreko emaitzari lanaren gaineko atxikipenak eta konturako ordainketak kenduko zaizkio.
  • Horren emaitza ordaindu beharreko zenbatekoa izango da.
  • Hau hautatuz gero, ezin dira aplikatu laneko hobariak, kuota osoaren kenkariak, baterako aitorpenaren arauak, ez eta PFEZen arautegian jasotako pizgarriak ere.
  • Prozedura honek inolaz ere ezin du itzulketarik eragin.
• Zerga onura bat aplikatzeko eskubidea edukitzeko baldintzak edo epeak bete ez izana Zerga Administrazioari jakinarazi beharra edo beraren aurrean erregularizatu beharra egotea.

b.- Lanaren etekin gordinak, urteko 9.000,00 euroko mugara arte, banaka egindako aitorpenetan. Baterako zerga ordainketan, muga hau honelako etekinak lortu dituen zergadun bakoitzari ezarriko zaio.

c.- Kapitalaren etekin gordinak, salbuetsitakoak barne, eta ondare irabaziak, urteko guztiak bat eginda 1.600,00 € baino gehiago izan ez badira.

Errentaren iturriak lana, kapitala eta ondare irabaziak ez beste batzuk izan badira, errenta guztien aitorpena egin beharra dago, lehenengo eurotik hasita.
Lanaren etekin gordinen mugak zehazteko ez dira kontuan hartuko salbuetsitako errentak.

Galderan aipatu baino etekin gutxiago lortu arren, zergadunak aurkez dezake aitorpena kontura egindako ordainketa guztiak, edo batzuk, itzul dakizkion.

PFEZn bi familia unitate mota bereizten dira:

• Guraso biko familia unitatea: legez banandu gabeko ezkontideak edo Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikotea, eta beraien adingabeko seme-alabak (gurasoen baimenarekin beren kabuz bizi direnak izan ezik) eta epai bidez ezgaituta eta luzatutako edo birgaitutako guraso aginteari lotuta dauden seme-alabak.
• Guraso bakarreko (alargunak, ezkongabeak edo legez bananduak) familia unitatea: gurasoetako bat eta aurreko ataleko baldintzak betetzen dituzten seme-alaba guztiak, etxean zein euren kontura bizi direnak. Kasu honetan, beste guraso bat badago, ez da familia unitateko kide izango.

Familia unitatearen osaerari dagokionez, seme-alaba guztiak gurasoetako bati esleituko zaizkio, bien arteko akordioaren arabera.

Akordio horren konstantziarik ez badago, gurasoak eta epailearen erabakiz zaintzeko era esklusiboan esleituta dauzkan seme-alaba guztiek osatuko dute familia unitatea. Honelako kasuetan bi familia unitate egon daitezke, eta bakoitzean guraso bat eta epaile baten ebazpenaren bidez berak zaindu beharreko seme-alabak daude. Kasu honetan, familia unitatea osatzeko, epailearen erabakiz seme edo alabaren baten zaintza esleiturik eduki beharko da.

Inor ezin da izan aldi berean bi familia unitatetako kide.

Familia unitate batean sartuta dauden kideek aitorpena banaka edo batera egitea hautatu dezakete; batera egitea hautatuz gero, guztien errentak metaturik ezarriko zaie Zerga.

Errentak metatze horrek duen eragin negatiboa zuzentzeko, zerga oinarri orokorra murrizten da. Murrizketaren zenbatekoa familia unitate motaren araberakoa da:

• 3.800,00 euro, familia unitatean bi guraso egonez gero.
• 3.300,00 euro, familia unitatean guraso bakarra egonez gero.

Zergaldi baten hasieran egindako hautapena aldatu egin daiteke Zerga Administrazioak zergaldi horren gaineko administrazio ekintzaren bat egiten ez duen bitartean. Zergaldi baterako hautapenak ez du loturarik sortzen beste zergaldi batzuetarako.

Orokorrean ez, adinez nagusia izanik ez baitira familia unitateko kide; hala ere, epai bidez ezgaitutako eta guraso aginte luzatuari lotutako seme-alaba adindunek aurkez dezakete.

Berdin dio lortutako etekinak zenbatekoak diren: semeak edo alabak Zergaren aitorpena bakarka aurkeztu badu, gurasoek ezin dute ondorengo ahaidearengatiko kenkaria aplikatu.

Ez, 2/2003 Legearen arabera izatezko bikotea eratu ez duten bikoteak ezin dira onartu familia unitatetzat. Beraz, inondik ere ezin dute aitorpena batera aurkeztu. Hala ere, bikoteak seme edo alaba adingabekorik badu, gurasoetako batek eta adingabeko seme-alaba guztiek guraso bakarreko familia unitate bat osatu lezakete eta aitorpena batera aurkeztu.

Kasu honetan zergaldia urtarrilaren batetik zergaduna hil den egunera artekoa da. Baliteke, ordea, familia unitateko beste kideek aitorpena batera egitea hautatzea eta aitorpen horretan sartzea zergadun zenduaren errentak, hari dagozkion familia kenkariak eta kenkari pertsonalak, egonez gero, heriotza egunera arteko proportzioan murriztu gabe aplikatuta.

Bi aukera dituzte:

• Bakoitzak bere aldetik aurkeztu urte guztiko aitorpena.
• Urte guztiko aitorpena batera (bien etekinak batuta) aurkeztu.

9. 4) art.

Langileek kaleratzen dituztenean edo lana uzteagatik (hau da, lan harremanaren etena ezinbestekoa da; beraz, ez daude salbuetsita, nahiz eta Langileen Estatutuan jasota egon, lekualdatzea, lan baldintzen aldaketa edo beste arrazoiren bat dela medio jasotakoak) jasotzen dituzten kalte-ordainak: Langileen Estatutuan, hau garatzeko arauetan edo epaiak betearazteari buruzko arauetan derrigorrezkotzat jotzen den zenbatekoa. Euskadiko Kooperatibei buruzko ekainaren 24ko 4/1993 Legeko 103.2 artikuluaren ondorioz bazkideek kooperatibakide izateari uzteagatik jasotzen diren kalte-ordainak: Langileen Estatutuko 52. artikuluko c) letran ezarritako lan uzterako laneko arautegian derrigorrezkotzat jotzen den zenbatekoa.

Lan kontratua adiskidetze egintza baino lehenago iraungitzen baldin bada, langilea kaleratzeagatiko kalte-ordainak salbuetsita egongo dira baldin eta kaleratzea bidegabekotzat joz gero jasoko lukeena gainditzen ez badute eta pizgarridun bajen plan edo sistema kolektiboen esparruan elkarrekiko adostasunez egindako iraungipenak ez badira.

Ondokoak ez dira joko derrigorrezko zenbatekotzat eta Zergaren kargapean egongo dira:

• Hitzarmen, itun edo kontratu bidez ezarritako zenbatekoak.
• Edozein kausa dela medio lan kontratua amaitu delako jasotako zenbatekoak, baldin eta kausa hori Langileen Estatutuan kalte-ordaina jasotzeko eskubidea ematen dutenetakoa ez ba. Adibidez: langileak lana bere borondatez uztea, aldi baterako lan kontratua amaitzea, bidezkotzat jotako zigor-kaleratzea.

Kaleratze kolektiboa Langileen Estatutuko 51. artikuluarekin bat etorriz izapidetutako enplegu erregulazioko espediente baten ondorioz gertatu bada, agintaritza eskudunak baimena eman ondoren, errenta aitorpenean ez da sartuko kopuru hau: 45 eguneko soldata lan egindako urteko, 42 hileko soldata gehienez.

Herri administrazioen giza baliabideetarako plan estrategikoek, enplegu erregulazioko espedienteen helburu berberak badituzte, hauek bezalako tratamendua izango dute.

Kaleratze kolektiboa enplegu erregulazioko espediente baten ondorioz gertatu bada, salbuetsita egongo da zerbitzu urte bakoitzeko 20 eguneko soldata, 12 hileko soldata gehienez.

• 9. 5) art. Pertsonei egindako kalte fisiko, psikiko edo moralen erantzukizun zibilagatik jasotako kalte-ordainak: legez edo epai bidez aitortutako zenbatekoa. Salbuetsita daude kalte hauengatik jasotako kalte-ordainak, hirugarren batek edo aseguruak (kaltea jasan duenarenak ez beste batek) erantzukizun zibilagatik ordainduak. Kalte-ordaina erabat salbuetsita dago, zenbatekoari erreparatu gabe, tartean epaile jarduna badago: epaile batek zenbatekoa ezarri, alderdiak adiskidetu edo haietako batek amore eman. Kalte-ordaina epai bidetik kanporako akordio baten bidez ezartzen bada, legez ezarritako gainditzen duen zenbatekoa zergapean dago. Kalte materialengatik jasotako kalte-ordainak ez daude salbuetsita.
• 9. 6) art. Aurreko letran adierazitako kalte mota beragatik aseguru kontratuen ondorioz jasotako diru kopuruak:160.000,00 euro gehienez. Jasotako zenbateko hauen artean ez dira sartzen hirugarren batek zergadunari egindako kalteengatik erantzukizun zibileko aseguruak emandakoak, baizik eta istripua izan duenak berak hitzartutako aseguruak emandakoak. 160.000 euro arteko zenbatekoa salbuetsita dago eta hortik gorakoa zergapean. Kalte materialengatik jasotako zenbatekoak ere ez dira sartzen kasu honetan. Aseguru hau bateragarria da aurrekoarekin kalte mota beragatik. Salbuetsitako zenbatekoa 200.000,00 euro izango da lesioak hartzailea zeregin eta lan guztietarako ezindu badu, eta 300.000,00 euro aurrekoaz gainera eguneroko bizimoduko ohiko ekintzetarako besteren laguntza behar badu.

Prestazio hauek salbuetsita daude:

• Gizarte Segurantzak edo haren ordezko erakundeek subjektu pasiboari ezintasuna ez dakarten lesio iraunkorragatik, ezintasun iraunkor partzialagatik, osoagatik, erabatekoagatik edo handiagatik aitortutako prestazioak. Ezintasun iraunkor partzial edo osoa edukiz gero, zergadunari ez zaio aplikatuko salbuespena foru arau honetako 18.a) artikuluan ezarritakoak ez beste lanaren etekin batzuk jaso baditu, ez eta jarduera ekonomikoen etekinak jaso baditu ere. Hala ere, aldizkako prestazioak jasotzen baditu, aurreko paragrafoan aipatutako bateraezintasuna ez da aplikatuko prestazioa lehenengoz jasotzen den zergaldian.

Salbuetsita daude, halaber, eta hein berean, ezintasun iraunkorraren ondorioz (partziala, osoa, erabatekoa edo handia) jasotzen diren prestazio hauek:

• Kooperatibistei borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeek ematen dizkietenak.
• Gizarte Segurantzaren ordezko gizarte aurreikuspeneko mutualitateek GSko norberaren konturako langileen edo autonomoen araubide berezian sartuta ez dauden profesionalei aitortzen dizkietenak.

Kontuan eduki behar da kontzeptu honengatik aitortu behar ez den kopuruak ezin duela gainditu inolaz ere GSko norberaren konturako langileen edo autonomoen edo kooperatiba bazkideen araubide berezian ez dauden profesional hauek Gizarte Segurantzatik jaso zezaketen pentsioa.

• Funtzionarioek klase pasiboen araubidetik jasotakoak.

Oro har, bai; langabezia prestazioak zergapean daude.

Hala ere, erabat salbuetsita daude ordainketa bakarrean jasotzen diren langabezia prestazioak, baldintza hauekin:

• Bidezko kudeaketa erakundeak ordaintzea.
• Jasotzaileak zenbateko horiek lan sozietateetan edo bazkideen lan kooperatibetan sartzeko erabiltzea.
• Akzioak edo partaidetzak gutxienez 5 urte mantentzea.
• Norbere konturako langileen kasuan, jardueran 5 urte aritzea.

• Baldin eta jasotzeko eskubidea edo zenbatekoa zehazteko epailearen erabakiaren zain egotearen ondorioz jaso ez ziren errentak badira, ordaindu gabeko zenbatekoak erabaki hori sendo bihurtzen den zergaldiari egotziko zaizkio.
• Baldin eta zergadunari leporatu ezin zaizkion arrazoi justifikatuengatik lanaren ondoriozko etekinak ordaindu behar ziren zergaldietan jaso beharrean beste batzuetan jaso badira, hauei egotziko zaizkie. Hala gertatuz gero, aitorpen-likidazio osagarria egingo da inolako zigorrik, berandutze korriturik eta errekargurik gabe. Aitorpen hau etekinak jasotzen diren egunetik Zergaren hurrengo aitorpenaldia amaitu arteko aldian aurkeztu behar da.

Gastu kengarriak, hauexek soilik:

• Gizarte Segurantzari edo funtzionarioen derrigorrezko mutualitate orokorrei ordaindutako kotizazioak, eskubide pasiboen murrizketak eta umezurtzen ikastetxeei edo antzeko erakundeei egindako kotizazioak.
• Indarreko araudiarekin bat etorriz Gizarte Segurantzari dagozkion zenbait kontingentziaren prestazioak bereganatu dituzten erakundeei edo instituzioei zergadunek ordaindutako kopuruak.
• Herritarrek hautatutako edo izendapen libreko kargudun politikoek beren antolakunde politikoei derrigorrez ordaindutako zenbatekoak, baldin eta karguan jardutea aipatutako antolakunde politikoak berariaz hartarako aukeratu edo izendatu izanaren ondorioa bada. Zergadunaren errenta iturri nagusia lanpostuan jardunez lortutako diru sarrerak izan badira, kontzeptu honengatik etekin osoen % 20 ken daiteke gehienez.

Hobariak:

Sarrera osoen eta gastu kengarrien arteko diferentziari (d) aplikatzen zaizkio, diferentziaren zenbatekoaren arabera eta hartzaileek ezintasunik duten kontuan hartuz.

Familia unitateak baterako aitorpena aurkeztea hautatzen badu, mota honetako errentak lortu dituzten kide guztiei dagozkien zenbatekoak batu behar dira.

Hobarien zenbatekoa honela handituko da:

• % 100, ezintasun maila % 33koa edo handiagoa eta % 65etik beherakoa duten langile ezindu aktiboentzat.
• % 33 eta % 65 bitarteko ezintasuna daukatela mugitzeko gaitasuna murriztuta duten langile aktibo ezinduentzat, % 250. Halakotzat hartuko dira ezintasunaren gradua aintzatetsi, adierazi eta kalifikatzeari buruzko abenduaren 23ko 1.971/1999 Errege Dekretuko III. eranskineko baremoko A, B eta C letretan adierazitako egoeretako batean daudenak, hain zuzen ere baremo horretako D, E, F, G edo H letran 7 puntu edo gehiago dauzkatenak. Ehuneko hori bera aplikatuko zaie % 65eko ezintasuna edo handiagoa daukaten langile aktibo ezinduei ere.
• Hobariaren aplikazioak ezin ekar dezake lanaren etekin garbia negatiboa izatea.

12. artikuluko 2. idatz zatian araututakoaren arabera, lanaren etekinak haiek jasotzeko eskubidea sorrarazi duenari soilik egotziko zaizkio, honako hauen prestazioak izan ezik: Gizarte Segurantza, pentsio planak, BGAEak, gizarte aurreikuspeneko mutualitateak eta enpresen pentsio konpromisoak erabidetzen dituzten aseguru kolektiboak. Prestazio hauek onura aitortuta duten pertsona fisikoei egotziko zaizkie.

Etekinak, oso-osorik egotziko zaizkio jasotzeko eskubidea sortu duen ezkontideari edo izatezko bikoteko kideari. Etekinen zenbatekoa ezin izango da erdi bana egin, zeinahi delarik ere ezkontzaren edo Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikotearen araubide ekonomikoa.

PFEZi buruzko 2007ko urtarrilaren 29ko 3/2007 Foru Arauko 9. artikuluko 12. zenbakian ezarritakoaren arabera, pentsio hauek salbuetsita daude:

9. artikulua. Errenta salbuetsiak

12) Ekainaren 20ko 1/1994 Errege Dekretu Legegileak, Gizarte Segurantzari buruzko Lege Orokorraren testu bateratua onartzekoak, II. tituluaren IX. kapituluan arautzen dituen familia laguntzak, eta Gizarte Segurantzaren eta klase pasiboen erregimen publikoetatik jasotzen diren zurztasun pentsioak eta hartzeko pasiboak nahiz hogeita bi urtetik beherako biloben eta anai-arreben alde edo lan orotarako ezinduen alde aitortutakoak.
Salbuetsita daude, baita ere, amatasunagatik, jaiotzagatik, erditze anitzagatik, adopzioagatik, adopzio anitzagatik, kargupeko seme-alabengatik eta zurztasunagatik jasotzen diren gainerako prestazio publikoak.

Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko araudi berriaren arabera (2007ko ekitalditik aurrera indarrean) ez da egotzi behar etekinik alokatu gabeko hiri ondasun higiezinengatik.

1999ko urtarrilaren 1a baino lehen erositako ohiko etxebizitzen gaineko konpentsazioaren aukera indargabetu egin du Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko araudi berriak, 2007ko ekitalditik aurrera indarrean dagoenak.

Kapital higiezinaren etekinak lortu badira etxebizitzen bitartez (Hiri Errentamenduei buruzko azaroaren 24ko 29/1994 Legearen arabera etxebizitzatzat hartzen diren ondasun higiezinen errentamendutik sortutako etekinak soilik), % 20ko hobaria aplikatuko zaie higiezin bakoitzagatik lortutako etekin osoei. Halaber, etekinen iturri diren ondasunak edo haiek erabiltzeko edo gozatzeko eskubideak edo ahalmenak eskuratzeko, birgaitzeko edo hobetzeko inbertitu diren besteren kapitalen korrituak eta finantzaketako gainerako gastuak baizik ezin kendu izango dira.

Etxebizitzen errentamenduak sortutako kapital higiezinaren etekinak lehenengoz aitortzen badira, higiezin bakoitzetik lortutako etekin osoei % 25eko hobaria aplikatuko zaie, behin bakarrik.

1985eko maiatzaren 9a baino lehen sinatutako errentamendu kontratuen ondoriozko kapital higiezinaren etekinak zehaztu behar badira eta higiezin horiek errenta berrikusteko eskubiderik ez badute Hiri Errentamenduei buruzko azaroaren 24ko 29/1997 Legeko bigarren xedapen iragankorreko 11. idatz zatiko 7. erregelan ezarritakoarekin bat etorriz, foru arau honetako 35. artikuluan ezarritakoa aplikatuko da, ondokoak kontuan hartuta:

1º. Kapital higiezinaren etekinak lortu badira etxebizitzen bitartez, % 50eko hobaria aplikatuko zaie higiezin bakoitzagatik lortutako etekin osoei.

2º. Aurreko puntuan aipatutakoak ez beste kapital higiezinaren etekin batzuk lortu badira, % 40ko hobaria aplikatuko zaie higiezin bakoitzagatik lortutako etekin osoei.

Ondasun higiezin bakoitzean, hobariaren eta gastu kengarrien baturak ezin du sortu etekin garbi negatiboa.

Aurreko idatz zatian aipatutakoak ez bestelako kapital higiezinaren etekinak egonez gero, etekin osotik ondoren azalduko diren gastu kengarriak kenduko dira:

• Etekinak sortzeko egin behar izan diren gastuak, tartean direla etekinen iturri diren ondasunak edo haiek erabiltzeko edo gozatzeko eskubideak edo ahalmenak eskuratzeko, birgaitzeko edo hobetzeko inbertitu diren besteren kapitalen korrituak eta finantzaketako gainerako gastuak.
• Etekinen iturri diren ondasunek erabileragatik edo denboraren joanean jasandako narriaduraren zenbatekoa; arau bidez ezarriko da nola kalkulatu.

Kapital higiezinaren etekinak haien iturri diren ondasun higiezinen edo hauen gaineko eskubide errealen jabe diren pertsonei dagozkie.

Ondasun higiezin baten jabetza pertsona bat baino gehiagorena bada, haren ondoriozko etekinak denek lortutzat joko dira, eta bakoitzari jabetzan duen partaidetzaren proportzioan egotziko zaizkio.

Senar-emazteen edo Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikoteen kasuan, ezkontza edo ondare araubide ekonomikoa arautzen duten xedapenen arabera bi ezkontideenak edo izatezko bikoteko bi kideenak diren ondasunek eta eskubideek sortutako etekinak erdi bana dagozkie (partaidetza kuota bestelakoa dela frogatu ezean). Aldiz, arau horien arabera ezkontide edo izatezko bikoteko kide batenak soilik diren ondasunek edo eskubideek sortutako etekinak hari bakarrik dagozkio.

Hauxe da negozioaren errentamendua: funtzionamenduan dagoen enpresa antolakunde bat errentan ematea, merkataritza lokala, instalazioak, bezeroak etab. barne direla. Negozioaren errentatzaileak jasotzen dituen kopuruak kapital higikorraren etekinak dira Errentaren gaineko Zergaren ondorioetarako. Aldiz, errentamendua enpresa jarduera izanez gero, etekinak izaera berekoak dira.

Etekinen zuzeneko zenbatespena eskuarki aplikatu beharreko metodoa da; metodo objektiboak borondatezkoak dira eta beraien aplikazioa berariaz eskatu behar da. Zergadunak ezer adierazten ez badu, zuzeneko zenbatespeneko metodo arrunta aplikatuko da, zeren eta modalitate erraztua aplikatzeko ere berariazko eskaera behar baita.

Hona araubideak:

1.- Zuzeneko zenbatespeneko metodoa:

• - Modalitate arrunta.
• - Modalitate erraztua: aurreko urteko jarduera guztietako eragiketen bolumena 600.000,00 euro baino gehiago izan ez bada.

2.- Zenbatespen objektiboko metodoa:

• -Hitzarmenen modalitatea.
• -Zeinu, indize eta moduluen modalitatea

Zuzeneko zenbatespena eskuarki aplikatu beharreko metodoa da; hau da, Foru Arauaren irizpidea da zergadun gehienek metodo hori erabili behar dutela eta metodo objektiboa gutxi batzuek baino ez.

76/2007 FD, abenduaren 11koa, 26. artikulua.

Zuzeneko zenbatespeneko metodoaren modalitate erraztua aplikatzeko, ondorioak sortu behar dituen egutegiko urteko martxoaren 1a baino lehenago aukeratu behar da. Jarduera hastekotan, aukera hori jarduera hasi eta ondoko hilean egin behar da.

Aukera horrek modalitatea aplika daitekeen hurrengo urteetarako balioko du, baldin eta zergadunak berariaz ezeztatzen ez badu aurreko paragrafoan ezarritako epealdian.

Etekin garbia modalitate arruntaren edo erraztuaren bidez zehazteak berekin dakar modalitatea ondoz ondoko hiru ekitalditan aplikatu behar izatea.

Basogintzan, ardogintzan, nekazaritzan, abeltzaintzan edo arrantzan ari den zergadun batek zuzeneko zenbatespeneko metodoaren modalitate erraztuan aplikatzea aukeratzen badu, erregela bereziak aplikatu ahal izango ditu etekin garbia zehazteko. Horretarako, zergadunak erregela berezi hauek aplikatzea hautatu behar dute zerga honen zergaldi jakin bateko autolikidazioa aurkeztean, eta horretarako aski dute jardueraren etekin garbia jarduerarako ezarritako erregela bereziak aplikatuz zehaztea. Geroago hautapena aldatu ahal izango da, hain zuzen ere Zerga Administrazioak jarduketaren bat egin arte.

76/2007 FD, abenduaren 11koa, 32. artikulua eta hurrengoak.

Hautapena ondorioak sortu behar dituen egutegiko urteko martxoaren 1a baino lehen egin behar da. Jarduera hastekotan, hautapena jarduera hasi eta ondoko hilean adierazi behar da.

Hautapenak modalitatea aplika daitekeen hurrengo urteetarako balioko du, baldin eta zergadunak berariaz ezeztatzen ez badu lehen adierazitako epealdian.

Jarduera ekonomiko bat baino gehiago egiten duten zergadunek, baldin eta horietako batzuen etekinei zeinu, indize eta moduluen modalitatea aplikatu ahal bazaizkie, modalitate hau etekin guztietarako aplikatzea hautatu behar dute. Horrek ez du eragotziko gainerako jardueren etekina zuzeneko zenbatespeneko metodoaren bidez zehaztea.

Hala ere, urtean zehar jarduera ekonomiko bati ekiten bazaio, aurreko paragrafoan ezarritako erregelak ez du izango ondoriorik urte horretarako.

• Zuzeneko zenbatespen arrunta (ZZA) eta zuzeneko zenbatespen erraztua (ZZE) bateraezinak dira, jardueretako bat hasten den urtean izan ezik.
• ZZE bateragarria da ZZEren erregela bereziekin.
• Zuzeneko zenbatespena eta zeinu, indize eta moduluen bidezko zenbatespen objektiboa bateragarriak dira. Hala ere, jarduera batean moduluak hautatuz gero, zeinu, indize eta moduluen bidezko ZO aplikatu behar da etekina modalitate horren bidez zehaztu daitekeen jarduera guztietan.

Likidazio oinarria likidazio oinarri orokorraren eta aurrezkiaren likidazio oinarriaren batura da.

Likidazio oinarri orokorra kalkulatzeko zerga oinarri orokorrari ondoko murrizketa hauek aplikatu behar zaizkio, hemen ageri diren hurrenkera berean.

• Epai bidez finkatutako konpentsazio pentsioak eta mantenurako urteko sariak ezkontideari edo izatezko bikotekideari (Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikoteak) ordaintzeagatiko murrizketak, zergadunak seme-alabei ordaintzen dizkienak izan ezik.
• Gizarte aurreikuspeneko sistemetara (pentsio planak, BGAE, gizarte aurreikuspeneko mutualitateak…) zergadunaren zein haren ezkontidearen alde edo pertsona ezinduen alde egindako ekarpenengatiko murrizketak.
• Aitorpena batera egiteagatiko murrizketa; familia unitatearen araberakoa da: guraso bakarra, 3.300 €; bi guraso, 3.800 €.

Atal honetan aipatutako murrizketak aplikatuta ezin da sortu likidazio oinarri negatiboa, ez eta haren gehikuntza ere.

Aurrezkiaren likidazio oinarria kalkulatzeko hauxe egin behar da: aurrezkiaren zerga oinarritik konpentsazio pentsioen eta mantenu urtekoen soberakina, zerga oinarri orokorrean aplikatu ez dena, kendu. Honen emaitza ezin da izan negatiboa.

Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2003/41/CE Zuzentarauan araututako mutualitate, bermatutako aurreikuspen plan, gizarte aurreikuspeneko mutualitate eta pentsio planetara egindako ekarpenek antzeko tratamendua dute zerga ondorioetarako.

Pentsio planak, BGAEak, 2003/41/CE Zuzentarauan araututako pentsio planak eta gizarte aurreikuspeneko mutualitateak borondatezko aurreikuspen sistemak dira, eta zergadunak murrizketak aplika ditzake bere zerga oinarri orokorrean haietara egindako ekarpenengatik, muga batzuen barruan. Sustatzailearen ekarpenek ere murrizketak sor ditzakete, baldin eta lanaren etekin moduan egotzi baditu. Onuradunak jasotako zenbatekoak lanaren etekintzat hartzen dira.

Bermatutako aurreikuspen planak bizitza-aurrezki aseguru kontratu gisa eratzen dira, planaren iraupen osorako, hau da, normalean 65 urte bete arte, bermatutako gutxieneko korritua ematen dutela. Pentsio planen zerga araubide bera daukate.

Erretiro planetara egindako ekarpenek ez dute eskubiderik ematen zerga oinarri orokorra murrizteko. Onuradunak jasotako zenbatekoak kapital higikorraren etekintzat jotzen dira, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergari buruzko urtarrilaren 29ko 3/07 Foru Arauko 18.a) artikuluaren arabera lanaren etekintzat hartu behar ez badira.

Ekarpen mota bakoitzerako (zergadunak berak egindako ekarpenerako eta sustatzaileak edo bazkide babesleak egindako ekarpenerako, bata bestetik aparte) 8.000,00 euroko muga ezarri da.

52 urte baino gehiago duten mutualista, partaide, bazkide edo aseguratuen kasuan, 8.000,00 euroko muga horri 1.250,00 euro gehitzen zaizkio haren adinak 52 urteak gainditzen dituen urte bakoitzeko; 65 urteko edo gehiagoko mutualista, partaide, bazkide edo aseguratuentzat, 24.250,00 eurotan finkatuko da.

Aurreko mugen barruan egindako murrizketak gorabehera, zergadunaren ezkontideak edo izatezko bikotekideak (Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikotea) ez badu lortu zerga oinarriaren zati orokorrean sartu beharreko errentarik, edo urtean 8.000,00 euro baino gutxiago lortu baditu, zergadunak bere zerga oinarritik kendu ahal izango ditu ezkontidea edo izatezko bikotekidea (Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikotea) partaide, mutualista edo titular den gizarte aurreikuspeneko sistemetara egindako ekarpenak, gehienez 2.400,00 euro urtean.

Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeetako partaide, mutualista, aseguratu eta bazkideek eskatu ahal izango dute aurrean azaldutakoaren arabera zerga oinarritik kendu ez diren ekarpenen zenbatekoa hurrengo bost ekitaldietan ken daitezela. Gauza bera eska dezakete ezkontideek eta izatezko bikotekideek (Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako bikotea).

Egindako ekarpenak, ezarritako mugak gainditzen dituztelako nahiz zerga oinarria nahikoa ez delako, kendu ezin izan diren ekitaldiari dagokion PFEZen aitorpenean egin behar da eskaera hori.

Hurrengo bost ekitaldien barruan, egindako ekarpenak ezarrita dauden mugetara iristen ez diren lehenengo ekitaldiari egotziko zaio soberakina. Soberakina gertatzen den zergaldian zergadunaren ekarpenak eta sustatzaileak egotzitako ekarpenak egin badira, soberakinean batzuei eta besteei dagokien zatia ekarpenen zenbatekoen proportzioaren arabera kalkulatuko da.

Ekitaldian egindako ekarpenak aurreko ekitaldietakoekin, ezarritako mugak gainditzen zirelako edo zerga oinarria nahikoa ez zelako murriztu ezin izan zirenekin, pilatzen badira, lehenbizi aurreko urteetako ekarpenen ziozko murrizketak joko dira aplikatutzat.

Ekarpenak ezinduak berak eta beste norbaitek haren alde egin badituzte, edo ezinduak berak bakarrik, murrizketaren gehieneko muga 24.250,00 € da.

Ekarpenak beste norbaitek egin baditu, pertsona horrek ezinduaren alde egindako ekarpenen murrizketaren gehieneko muga 8.000,00 € da. Hala ere, murrizketa honek ez du eragozten ekartzaileak ekarpenak egin ahal izatea bere gizarte aurreikuspeneko sistemetara, gorago aipatutako mugekin.

Lehenbizi ezinduak berak egindako ekarpenengatiko murrizketak aplikatu behar dira. Horiek 24.250,00 euroko mugara iristen ez badira, eta kasu horretan bakarrik, beste pertsona batzuek ezinduaren alde egindako ekarpenengatiko murrizketak aplikatu ahal izango dira, muga horretara iritsi arte. Pertsona horiek bere zerga oinarrian aplikatuko dute murrizketa.

Zerga oinarri orokorrean ondokoak sartzen dira: lanaren etekinak; etxebizitzen errentamenduaren ondoriozkoak ez diren kapital higiezinaren etekinak; kapital higikorraren beste etekin batzuk (ondasun higigarrien, negozioen eta meategien errentamenduaren ondoriozkoak, jabetza intelektualarenak…); ondare elementuak eskualdatuta ez beste eragiketa batzuen bidez lortutako ondare irabaziak eta galerak; errenta egozketak.

Aurrezkiaren zerga oinarrian ondokoak sartzen dira: etxebizitzen errentamenduaren ondoriozko kapital higiezinaren etekinak; kapital higikorraren etekinak (dibidenduak, korrituak, bizi aseguruak… ); ondare elementuak eskualdatuta lortutako irabaziak eta galerak.

Zerga oinarri orokorrari Zergaren eskala orokorreko bidezko karga tasa aplikatuko zaio, bidezko murrizketak aplikatu ondoren.

Aurrezkiaren zerga oinarriari % 18ko karga tasa aplikatuko zaio, bidezko murrizketak aplikatu ondoren.

Ondorengo ahaideengatiko kenkaria

Betekizunak:

• Lerro zuzeneko edo odol ahaidetasunezko ondorengoak (seme-alabak, ilobak, birbilobak) edo horrekin parekatuak izatea (zergadunarekin lotura duten adingabekoak, adingabekoen babesaren arloko eskumena daukan herri erakundearen aurrean formalizaturiko tutoretza edo harrera dela medio).
• Zergadunarekin bizi izatea (ez da beharrezkoa egutegiko urte osoan etengabe bizitzea; aurreko ahaideen kenkarian, ordea, hala ezarrita dago baldintza hau). Epailearen erabaki batek ondorengo ahaidea ekonomia aldetik mantentzeko beharra ezartzen duen kasuetarako: kenkaria ondorengo ahaidearen mantenu ekonomikoa bere gain hartzen duen gurasoari aplikatuko zaio, karga hori gurasoetako batek bakarrik bereganatzen badu; mantenu ekonomikoa bi gurasoen ardura baldin bada, erdi bana aplikatuko da. Horrela, kasu hauetan, kenkari hau ez dago bizikidetzari loturik, mantenu ekonomikoari baizik.
• Ondorengo ahaideak 30 urte baino gehiago ez izatea, salbu itsua, elbarria edo ezindu fisiko edo psikikoa izan eta ezintasuneko kenkaria egiteko eskubidea ematen badu.
• Urteko errentak (salbuetsiak zenbatu gabe) lanbide arteko gutxieneko soldata baino gehiago ez izatea, edo familia unitatean ez egotea kiderik LGS baino gehiago (salbuetsiak zenbatu gabe) diren errentak lortu dituenik.
• Ondorengo ahaideak PFEZen aitorpenik ez aurkeztea.
• Ez da beharrezkoa ezkongabea izatea.

2007ko ekitaldirako kenkarien zenbatekoak hauek dira:

• Lehenengoagatik: 525,00 euro.
• Bigarrenagatik: 650,00 euro.
• Hirugarrenagatik: 1.100,00 euro.
• Laugarrenagatik: 1.300,00 euro.
• Bosgarrenagatik eta hurrengo bakoitzagatik: 1.700,00 euro.
• Ondorengo ahaidea 6 urtetik beherakoa bada, zenbateko horiei 300,00 euro gehituko zaizkie.

Kapitulu honetan aurreikusitako kenkariak aplikatzeko ondorioetarako kontuan hartu behar diren egoera pertsonalak edo familiarenak zergaldiaren sortzapen datan dagoen egoera kontuan hartuta zehaztuko dira.

Kenkari horiek zenbatzeko ez da egingo haiek aplikatzeko gertatu behar diren egoerak gertatu diren egutegiko urteko egunen kalkulu proportzionala.

Kenkari hau bateragarria da ezintasunagatiko kenkariarekin eta seme-alabei mantenua ordaintzeagatiko kenkariarekin.

Seme-alabentzako mantenurako urtekoak ordaintzeagatiko kenkaria:

Epailearen erabakiz seme-alaben mantenurako urtekoak ordaintzen dituzten zergadunek kontzeptu horrengatik ordaindutako kopuruen % 15eko kenkaria aplikatzeko eskubidea edukiko dute. Muga: ondorengo ahaideengatiko kenkaria dela eta, seme edo alaba bakoitzeko aplika daitekeen kenkariaren % 30.

Araudi berriak aurreko ahaideengatiko kenkari bakarra ezarri du: 250,00 euro.

Betekizunak:

• Lerro zuzeneko aurreko ahaideak izatea (gurasoak, aitona-amonak, birraitona-birramonak...)
• Aurreko ahaidea zergadunarekin bizi izatea egutegiko urte osoan.
• Bizikidetza horrekin parekatzen da kasu hau: zergadunak bere ondarearen kontura diru kopuruak ordaintzea aurreko ahaidea egutegiko urte osoan bizi den egoitzari (gizarte zerbitzuen foru sarean edo itunduan ez dagoen bati).
• Aurreko ahaideak zergaldian lortu dituen errentak (salbuetsitakoak zenbatu gabe) lanbide arteko gutxieneko soldata baino gehiago ez izatea.
• Aurreko ahaidearen familia unitatean ez egotea kiderik LGS baino gehiago (salbuetsiak zenbatu gabe) diren errentak lortu dituenik.
• Aurreko ahaideak PFEZen aitorpena ez aurkeztea.

b) Kenkaria ondorengo ahaideen artean hainbanatzeko erregelak:

• Aurreko ahaidea maila bereko ondorengo bat baino gehiagorekin bizi bada, kenkaria hainbanatu egingo dute.
• Aurreko ahaidea ahaidetasun maila desberdinak dituzten ondorengoekin bizi bada, aurreko ahaidearekiko ahaidetasun maila hurbileneko ondorengoek aplika dezakete kenkaria. Hauek ez badute lortu urtean LGS baino gehiago diren errentak (salbuetsiak zenbatu gabe), kenkaria bigarren mailako ondorengoengana pasatzen da.

a) Kenkaria zergadunaren, aurreko edo ondorengo ahaidearen, ezkontidearen edo 2/2003 Legearen arabera eratutako izatezko bikoteko kidearen ezintasunagatik:

• Ezintasuna zergadunak berak, aurreko edo ondorengo ahaide batek, ezkontideak edo Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikoteko kideak edo laugarren mailara arteko alboko ahaide batek eduki behar du (parekotzat jotzen da tutoretza edo ordaindu gabeko harrera dela medio zergadunarekin loturik dagoen ezindua), adina kontuan izan gabe.
• Aurreko edo ondorengo ahaideak, ezkontideak, izatezko bikotekideak, laugarren mailara arteko alboko ahaideak (maila hori barne) edo parekotzat jotakoek zergadunaren kontura bizi behar dute eta ezin dute izan ekitaldi honetarako ezarritako lanbide arteko gutxieneko soldataren bi halako baino gehiagoko errentarik urteko (salbuetsiak zenbatu gabe).
• Ez da beharrekoa elkarrekin bizitzea.
• Kenkari hau bateragarria da ondorengo edo aurreko ahaidearen kenkariarekin eta seme-alaben mantenurako ordaintzen diren urtekoengatiko kenkariarekin.
• Ezinduak PFEZen aitorpena aurkezten badu, bi aukera izango ditu: kenkari osoa aplikatzea bere aitorpenean, edo bere kontura daukan zergadunak aplikatzea.
• Ezindua zergadun bat baino gehiagoren kontura bizi bada, kenkaria haien artean hainbanatuko da.
• Ezintasun maila egiaztatu behar da.

b) Aurretik aipatutako ahaideen zerrendan jasotzen ez den 65 urteko edo gehiagoko ezinduagatiko kenkaria:

Aurreko idatz zatian ezarritako kenkariak aplikatuko dira, ezintasun mailaren eta besteren laguntza beharraren arabera.

Betekizunak:

• 65 urte edo gehiago eduki behar ditu, eta ezin daiteke egon aurreko idatz zatiko ahaideen edo horiekin parekatuen zerrendan.
• Zergadunarekin bizitzea beharrezkoa da.
• Beraren diru sarrerak (salbuetsiak zenbatu gabe) LGS halako bi baino gutxiago izan behar dira
• Ezinduak PFEZen aitorpena aurkez dezake. Aurkezten badu, bi aukera izango ditu: berak aplikatzea kenkari osoa edo bere kontura daukan zergadunak aplikatzea.

Kenkari hau bateraezina da aurreko ezintasunagatiko kenkariarekin.

Zergaduna hiru urtez etengabe bizi den etxebizitza da.

Hala ere, hiru urte igaro ez arren, ohiko etxebizitzatzat hartuko da baldin eta zergaduna hiltzen bada edo etxez aldatu beharrean gertatzen bada honakoak bezalako arrazoiengatik: etxebizitza zergadunaren, berarekin bizi den aurreko edo ondorengo ahaide baten, ezkontidearen, Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikoteko kidearen edo kenkaria egiteko eskubidea sortzen duen pertsona baten ezintasun mailarako ezegokia izateagatik, ezkontzeagatik, Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera izatezko bikotea eratzeagatik, ezkontza banantzeagatik edo aurretik aipatutako izatezko bikotea desegiteagatik, lehenengo lanpostua edo beste lanpostu bat lortzeagatik, edo antzeko arrazoiengatik.

Ohiko etxebizitzaren barruan ez dira hartzen lorategiak, parkeak, igerilekuak, garajeak eta mota guztietako eranskinak, horiek erregistroan etxebizitzarekin finka bakar bat osatu ezean.

Etxebizitza ohikoa izan dadin, beharrezkoa da zergaduna benetan eta modu iraunkorrean urtebetez bertan bizitzea, etxebizitza eskuratu zenetik edo lanak bukatu zirenetik, ondorengo kasuetan izan ezik:

• Zergaduna hiltzen bada edo etxe horretan bizitzea ezinbestean galarazten duen bestelako egoeraren bat gertatzen bada (hala nola ezkontzea, Eusko Legebiltzarraren maiatzaren 7ko 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera izatezko bikotea eratzea, banantzea, lantokiz aldatzea...).
• Karguarengatik edo lanpostuarengatik beste etxebizitza bat edukiz gero (etxebizitzaren erabilera gauzazko lan etekin bezala aitortu behar da, eta konturako sarrera egin behar zaio). Kasu honetan, hamabi hilabeteko epea karguari edo lanpostuari uzten zaion egunetik aurrera hasiko da kontatzen.

Ezarritako salbuespenak aplikatzen direnean, ezinbestean etxebizitza aldatzera behartzen duten edo hartan bizitzea galarazten duten egoerak gertatu arte aplikatuko da kenkaria.

Berdin jokatuko da zergadunak etxebizitza beharra konpentsatzeko diru kopururen bat jaso eta, gainera, erositako etxebizitza bere familia unitatetik kanpoko pertsonek erabiltzen ez badute (kasu honetan, diru kopuru horiek diruzko lan etekin bezala aitortu behar dira, eta atxikipena egin behar zaie).

Zergadunek ohiko etxebizitza erosteko zergaldian inbertitutako kopuruen % 18ko kenkaria aplika dezakete, beren kargura joan diren erosketa gastuak barne. Halaber, ohiko etxebizitza erosteko besteren kapitalak erabiltzeagatik, zergadunen kargura joan diren besteren finantzaketak sortutako gastuak barne, zergaldian ordaindutako korrituen % 18ko kenkaria aplika dezakete.

• Ohiko etxebizitza erosteko erabilitako diru kopuruak. Ez dira kontuan hartzen artapen gastuak (pintatzea, entokatzea...), ez konpontze gastuak (berogailua konpontzea, etab.).
• Ohiko etxebizitza birgaitzeko erabilitako diru kopuruak. Ondoren azalduko diren kasuan jabeak bere ohiko etxebizitzan egiten dituen obrak birgaikuntzatzat hartuko dira: obrak jarduera babestu izendatu badira Ondare Urbanizatu eta Eraikia Birgaitzeko Jarduketa Babestuei buruzko Eusko Jaurlaritzaren abenduaren 30eko 317/2002 Dekretuaren ildotik jarduera hori ebazpen bidez edo jarduera babesgarria ekainaren 12ko 1186/1.998 Errege Dekretuaren ildotik edo dekretu hori ordezkatzen duten arau antzekoen ildotik.
• Ohiko etxebizitza erostean edo birgaitzean sortutako gastuak direla eta ordaindutako diru kopuruak, hala nola BEZ, notario edo erregistro gastuak, etab.
• Etxebizitza kontuetan sartutako kopuruak. Baldin eta kontua irekitzen den unetik 6 urte igaro baino lehen ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko erabiltzen badira.
• Ohiko etxebizitza handitzeko erabilitako kopuruak. Bizitzeko azalera handitu behar da.
• Ohiko etxebizitza eraikitzeko erabilitako kopuruak. Zergadunak zuzenean ordaindu behar ditu obren gastuak. Lau urte igaro baino lehenago bukatu behar dira obrak, aparteko zerbait gertatu ezean.
• Titulartasun publikoko lurzoruaren gainean eratutako azalera eskubidea eskuratzeko erabilitako diru kopuruak.
• Ezinduen komunikazio eta segurtasun oztopoak gainditzeko egindako egokitze eta eraberritze lanetarako erabilitako kopuruak, etxean zein ohiko etxebizitzaren elementu komunetan.

Urtean, gehienez, 2.160 euro ken daitezke horretan inbertitutako kopuruengatik eta haien korrituengatik.

Zergaduna 35 urtetik beherakoa edo familia ugariaren titularra bada, edo epaile baten erabakia dela eta aurrean aipatutako kopuruetako bat ordaindu behar badu, arau hauek aplikatuko dira:

a) Kenkaria % 23koa izango da.

b) Urteko kenkarien zenbatekoa 2.760 euro izango da gehienez.

• Aurreko bi arauok ez zaizkie aplikatuko etxebizitza kontuetara egindako ekarpenei.
• Zerga batera ordaintzea hautatzen bada eta kenkari horretarako eskubidea dutenak pertsona bat baino gehiago badira, batzuk 35 urtetik beherakoak eta beste batzuk adin horretatik gorakoak, idatz zati honetan ezarritako ehunekoa eta muga aplikatuko dira.

Zergadun bakoitzak aurreko idatz zatian azaldutako kontzeptuengatik zergaldietan zehar aplikatutako kenkarien batura ezin da izan 36.000 euro baino gehiago (berrinbertsioa egin bada, foru arau honetako 51. artikuluan ezarritakoaren arabera salbuetsitako ondare irabaziaren % 18 kendu behar da).

Zergaldian ohiko etxebizitzaren alokairua ordaintzen duten zergadunek bi kenkari hauetako bat aplika dezakete:

a) Zergaldian ordaindutako kopuruen % 20, urtean 1.600 euro gehienez.

b) Zergaldian ordaindutako kopuruen % 25, urtean 2.000 euro gehienez, zergaduna ondorengo egoeretakoren batean aurkitzen bada:

• 35 urtetik beherakoa bada.
• Familia ugariaren titularra bada.
• Epaile baten erabakia dela bide familiaren etxebizitzaren alokairua ordaindu behar badu.
• Ezintasun iraunkor osoa, erabatekoa edo ezintasun handia onartua badauka.

Artikulu honen ondorioetarako, zergadunaren adina zehazteko zergaldiko sortzapen eguna hartuko da kontuan.

Zerga batera ordaintzea hautatzen bada eta kenkari horretarako eskubidea dutenak pertsona bat baino gehiago badira, batzuk 35 urtetik beherakoak eta beste batzuk adin horretatik gorakoak, kenkaria % 25ekoa izango da eta muga 2.000 euro urtean.

Alokairuagatiko kenkaria bateragarria da ohiko etxebizitza erosteagatiko kenkariarekin.

• Etxebizitza kontuan sartu diren eta kenkarirako eskubidea sortu duten diru kopuruak ohiko etxebizitza erosteko edo birgaitzeko ez beste zerbaitetarako erabili baditu zergadunak. Kopuru horiek osorik erabiltzen ez badira, lehenengoz gordailututako kopuruak joko dira erabilitzat.
• Kontua ireki zenetik bost urte igarotzen badira kenkarirako eskubidea sortu duten kopuruak ohiko etxebizitza erosteko erabili gabe.
• Ohiko etxebizitzaren erosketak ez baditu betetzen arrazoi horrengatik kenkarirako eskubidea izateko baldintzak.

Kenkariak aplikatu eta gero haiek aplikatzeko eskubidea galtzen bada, zergadunak, baldintzak bete ez dituen ekitaldiko Zergaren kuotan, aurretik kendu dituen kopuru horiek ere sartu beharko ditu berandutza korrituak gehituta.

Zergadunek kreditu erakundeetan gordailatutako kopuruen % 10eko kenkaria aplikatu ahal izango dute (urtean 2.000,00 euro gehienez), baldin eta jarduera ekonomiko bati ekiteko gastuak ordaintzeko eta inbertsioak egiteko erabili badira, horrexetarako eta ez beste ezertarako. Halako gastutzat hartuko dira jarduera ekonomiko bat zuzenean egiteko egin beharreko gastuak zein Sozietateen gaineko Zergaren kargapeko erakunde sortu berri bateko partaidetza eskuratzeko gastuak.

Betekizunak:

Kopuru horiek 3 urtean gauzatu behar dira kontua irekitzen den egunetik.

• 3 urteko epealdian jarduera ekonomiko bati ekin behar zaio.
• Kenkari honetaz behin bakarrik (ez ekitaldi batean bakarrik) baliatu daiteke zergadun bakoitza.
• Jarduera ekonomikoa berria izan behar da zergadunarentzat.
• Ordainketak erakundeen partaidetzak harpidetzean gauzatzen badira, horiek zenbait baldintza bete behar dituzte:

• - Erakundeak jarduera ekonomikoa egin behar du.
• - Zergadunak gutxienez erakundearen kapital sozialaren % 20ko partaidetza eduki behar du zuzenean.
• - Zergadunak zuzendaritza lanak egin behar ditu jardueran, edo lansaio osoko lan kontratua eduki eta horren trukean ordainsaria jaso, Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergaren oinarriaren zenbatekoaren % 50 baino gehiago dena.
• - Ezin daiteke ondare sozietatea izan.

Zergaduna emakumea edo 35 urtetik beherakoa bada, artikulu honetako kenkariaren ehunekoa % 15 izango da eta urteko muga 3.000 euro.

Identifikazio txartela, urtero zergadunek etxean jasotzen duena PFEZen kanpaina hasi baino lehen, ezinbestekoa da aitorpena aurkezteko. Salbuespena: rentafácil eta rentared sistemetan ez da behar.

Aitortzaileak bi modutara egin dezake ordainketa: dena batera edo bitan zatituta.

Ordainketa bitan zatitzeko, ezinbestekoa da:

• Aitorpena ezarritako epealdian aurkeztea. Beraz, aitorpen osagarrien eta epez kanpo aurkeztutako aitorpenen ordainketa ezin da zatitu.
• Aitorpena aurkezten denean zenbatekoaren % 60 ordaintzea (aitorpen modalitate bereziak erabiltzen badira, aurkeztu eta gero egin daiteke ordainketa), eta gainerako % 40 azaroaren 10 arteko aldian.

• Aitorpena banakakoa bada, zergadunak edo beraren ordezkariak sinatu behar du.
• Aitorpena ezkontide batzuek edo Eusko Legebiltzarraren 2/2003 Legean xedatutakoaren arabera eratutako izatezko bikote batek osatutako familia unitate baten baterako aitorpena bada, bi ezkontideek edo bikotekideek sinatu behar dute. Familia unitatea ezkontide edo izatezko bikotekide batek bakarrik eta adingabeko seme-alabek osatzen badute, hark bakarrik sinatu behar du aitorpena.